علي بن حسين انصارى شيرازى

388

اختيارات بديعى ( قسمت مفردات ) ( فارسى )

باب اللام لادن نيكوترين آن خوشبوى بود كه لون آن بزردى زند هيچ رمل در وى نبود و در روغن حل شود و هيچ ثفلى نداشته باشد و طبيعت آن گرم بود در آخر درجه اول و گويند در آخر دوم تر بود و گويند سرد و قابض بود و اين قولى دور است و گويند خشك است و جوهر وى بغايت لطيف بود و در وى قبضى اندك و منضج رطوبات غليظ بود و ملينى معتدل بود و قوت بن موى بدهد و بروياند و با روغن مورد موى را نگاهدارد اما بر داء الثعلب و داء الحيه ممكن نيست كه بروياند و معالجهء آن نوعى ديگر بود و اگر لادن در شيب دامن بخور كنند بچهء مرده و مشيمه بيرون آورد و چون با شراب بياشامند شكم را ببندد و بول را براند و بلغم را پاك كند و مقدار مأخوذ از وى تا نيم مثقال بود و ملين صلابات معده و جگر بود و قوت آنان بدهد و قوت انسان دهد چون ضعيفى و پيرى بود و اگر در روغن گل حل كنند و در گوش چكانند درد را زايل كند و اگر در روغن بابونه يا شبت حل كنند بر هر وجعى كه بود بمالند نافع بود و گويند مفتح سده بود و گويند مضر بود به سفل و مصلح وى سنبل الطيب بود در مخزن الادويه تحت عنوان لاذن مىنويسد : بفتح لام و الف و ذال و نون و به دال نيز آمده و درخت آن را بفرنگى لدان نامند و آن رطوبت غليظ چسبنده است كه از ساق و برگ درخت كوهى حاصل مىگردد و آن درخت به قدر درخت انار و شبيه بدرخت دبق است گل آن مايل بسرخى و ثمر آن مانند زيتون و در جوف آن دانه سياه باريكى است . . . بفرانسه و انگليسى LADANUM لازورد لاجورد گويند و نيكوترين آن بدخشى بود و مؤلف گويد بخاصيت تفريح و تقويت در وى زياده بود كه در نوع ديگر بسبب همسايگى لعل و نوع در مارى بد بود بسبب همسايگى سرب و طبيعت آن گرم بود در دوم و خشك بود در سيم و گويند سرد و خشك بود در سيم مانند حجر ارمنى بود ليكن لاجورد ضعيف‌تر از وى بود در مسهل سودا و گويند قوت وى مانند لزاق الذهب بود اندكى ضعيف‌تر و لاجورد مسهل سودا بود و هر خلطى غليظ كه با خون آميخته بود و ماليخوليا را نافع بود و چون زن نيم درم از وى در فرزجه كند با يك درم روغن زيت بچه نگاهدارد در رحم تا بثبوت رسد و از افتادن ايمن شود و مقدار شربتى از وى تا يك درم بود و درد گرده و مثانه را سود دهد و ثاليل را نافع بود و لاجورد مضر بود بمعده و مصلح وى مصطلى يا حماما بود و بدل وى حجر ارمنى گويند بدل آن لزاق الذهب كانى بود در مخزن الادويه مىنويسد : لازورد معرب لاجورد فارسى است و در ماهيت سنگى است نيلى براق با نقطهاى طلايى كبود كه بسرخى و بنفشى و سبزى مايل است